De schizofrenie van het Nederlandse zwijnenbeleid

De NOS publiceerde vandaag een verhaal, inclusief filmpje, over het redden en vervolgens afschieten van wilde zwijnen. Onder de lugubere titel “Redding Gelukt, Zwijnen Dood” kunnen hoe acht zwijnen hebben geprobeerd de Weerter Zuid-Willemsvaart over te zwemmen, wat niet lukte. De brandweer heeft ze kundig op de kant geholpen, waarna een jachtopziener het huidige beleid heeft uitgevoerd en alle acht zwijnen van een kogel heeft voorzien.

zwijn

Dit beleid heet het “nulstandbeleid” en houdt in dat zwijnen alleen getolereerd worden in de daarvoor bestemde gebieden, op de Veluwe en in de Meinweg, bij Roermond.  Daarbuiten zijn wilde zwijnen vogelvrij verklaard en mogen/moeten dus worden afgeschoten. Belangrijkste redenen hiervoor is de mogelijke vraatschade bij boeren en de verkeersveiligheid. Een mannetje wild zwijn wordt al snel een kilo of 150, en ondanks dat hij niet veel groter is dan een kruiwagen rij je je auto er wel redelijk total loss op. Om het maar niet te hebben over het scenario dat je het zwijn probeert te ontwijken, en je auto tegen een boom parkeert.

Nederland is goed in planologie. Er is geen fietser die een snelweg hoeft over te steken, en als voetganger ben je je leven ook wel redelijk zeker. Zo hebben we dat met natuur net zo aangepakt. In Nederland proberen we door het verbinden van natuurgebieden een land te creëren waar iedereen veilig over straat kan, edelherten incluis. Het verbinden van natuurgebieden is niet iets waar Nederland alleen in staat, in heel Europa zijn er daar in het kader van Natura 2000 afspraken over gemaakt.

800px-Ecoduct_Woeste_Hoeve

De combinatie van al die afspraken maakt dat we een heel raar beleid hebben. We leggen overal verbindingszone’s en ecoducten aan om een botsing van verkeer en natuur tegen te gaan, maar niet alle dieren mogen daar gebruik van maken. Het is immers niet de bedoeling dat zwijnen hun reservaten verlaten. Nu zijn zwijnen bijzonder inventieve dieren. Klassieke omnivoren, alleseters, die overal aan hun kostje proberen te komen. Naast de Veluwe en de Meinweg zijn er zwijnen gespot in bijna alle delen van Nederland.

Het huidge zwijnenbeleid komt tot stand doordat naast de zwijnen een een aantal andere belanghebbers zijn.

  • Verkeersgebruikers in NL (vertegenwoordigd door de overheid)
  • Plezierjagers ín de reservaten
  • Jagers in de rest van het land
  • Boeren

Om met die eerste groep te beginnen. Afgelopen juli is er een man in Heusden overleden na een aanrijding met een wild zwijn. Helaas is dat niet de enige melding van letterlijke botsingen tussen zwijnen en weggebruikers. Wat ook opvalt is dat al deze botsingen plaatsvinden buiten de zwijn-gebieden van de Veluwe en de Meinweg. Vanuit een verkeersoogpunt valt een nulstandbeleid weldegelijk te verdedigen. Het is alleen de vraag of dit ook het probleem oplost. Want de zwijnen, die zijn er toch wel zoals het geval in Heusden op tragische wijze laat zien. Ik denk dat realistisch omgaan met wilde zwijnen een stuk meer zoden aan de dijk zet. Wees eerlijk over waar populaties zwijnen leven, en pas in de buurt de verkeersituatie daarop aan.

Dan de jagers. Het is bijna een vergeten groep in Nederland, maar ze zijn er wel degelijk. Binnen de Veluwe en de Meinweg gaat het zo goed met de zwijnen dat afschot “noodzakelijk” is. Nu is dit een onderwerp waar ik een heel blog aan kan wijden, maar zal dat voor nu even uitstellen. Laten we voor het gemak even aannemen dat we inderdaad in die natuurgebieden zwijnen moeten schieten, met  zinloos lijden aan honger als argument. Plezier- en beroepsjagers hebben er dus belang bij dat er zwijnen te schieten te zijn. Voor de één zijn plezier, voor de ander zijn brood. Jagers willen de grenzen dus niet open, want dan krijg je natuurlijke migratie zodra het voedselaanbod ergens te laag wordt (in niet biologische termen: de zwijnen verkassen). Ook buiten de zwijngebieden hebben jagers er dus bijzonder veel plezier aan, ieder zwijn daar is namelijk vogelvrij.

Dan de laatste groep, de boeren. De kans is groot dat zwijnen buiten de bossen zich tegoed doen aan landbouwgewassen. Voor boeren levert dat direct economische schade op. De boerenlobby is in Nederland goed geörganiseerd. In Nederland wordt af en toe veel te veel vanuit een economische bril naar de natuur gekeken. Het Nederlandse natuurbeleid valt onder het ministerie voor Economisch zaken, om maar wat te noemen. Maar goed, ook dat is een onderwerp voor een heel ander blog. Kort samengevat: boeren willen geen zwijnen en dus wil de politiek geen zwijnen.

Eriksbergvildsvin

Dus, dat levert een beleid op waar we natuurgebieden aanwijzen, verbindszone’s aanleggen, voor miljoenen euro’s ecoducten bouwen en het eerste zwijntje dat erover denkt ergens naar toe te gaan een kogel door de kop jagen. Een aantal jaar geleden liep ik stage in een Brabants natuurgebied. Een boswachter waar we contact mee hadden vertelde ons trots over een melding van zwijnen in een nabijgelegen gebied. Maar hij vroeg ons ook om daar verder maar niets over te zeggen “want dan kwamen de jagers”.

Ik hoop dat na het tragische verkeersongeluk van afgelopen zomer en het schrijnende voorbeeld van uitvoering van de huidige wet- en regelgeving in Weert  van dit weekeinde ogen geopend worden en er een nieuw, realistisch en vooral minder schizofreen natuurbeleid wordt geformuleerd. Een beleid dat we niet aan de zwijnen hoeven uit te leggen, want dat werkt gewoon niet.

Advertenties

Over Steven Geurts

Leraar en bioloog. Blogt over onderwijs, politiek en natuur op https://stevengeurts.wordpress.com/. Is in zijn vrije tijd met verrekijker op pad. Blogt over vogels kijken op https://stevenkijktvogels.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Natuur, Politiek en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s