Onderwijsbelangen

Er speelt veel in de onderwijswereld. Het is de tijd van het jaar voor de rituele examentirades en de bijbehorende voorstellen voor stelselwijzigingen. Daarnaast sleept de Onderwijs2032-discussie nog steeds, had Maurice de Hond het zwaar te verduren en maakt het lerarenregister zich op om de volgende onderwijsverslinder te worden. Al deze discussies hebben één ding gemeen: ze gaan over geld.

Maurice de Hond werd in de Volkskrant geïnterviewd over zijn Steve Jobs scholen. Maurice is bedenker van het concept en richtte basisschool De Ontplooiing op. Dat is een school die het midden houdt tussen een Iederwijs-school en een Apple Store. De wetenschappelijke basis ontbreekt. De Hond noemde in het Volkskrantinterview iedereen die daar een wenkbrauw over optrok “zurige mensen die de kinderen van vandaag niet herkennen.”

maurice

Maurice de Hond

Mijn probleem met De Hond is tweezijdig. Allereerst negeert hij wetenschappelijke literatuur, sterker nog, hij diskwalificeert vooraanstaande onderzoekers en komt zelf met exemplarisch bewijs. Het antwoord op de belangrijkste vraag “wat is het bewijs dat dit systeem werkt?” is volgens hem, en ik citeer: “Er loopt hier een moeder rond die zegt dat het veel beter met haar kinderen gaat dan op de vorige school.” Van iemand die zijn dagen vult met professioneel de statisticus uithangen verwacht ik beter dan dat. Een onderwijskundige die datzelfde dacht kreeg van De Hond een antwoord: “ik verafschuw iemand zoals jij”. Toen ik De Hond daar via Twitter op aansprak vond hij dat het compleet inhoudelijk gemotiveerd was. Ach ja, oordeelt u zelf.

Het tweede probleem, en wat mij betreft een veel groter probleem, is dat De Hond naast schooldirecteur tevens directeur is van het bedrijf dat het concept “Steve Jobsscholen” verkoopt, de software levert en trainingen verzorgt. Hij is de Opel-rijdende Opel-topman die je komt vertellen dat Opel de beste auto’s maakt. Iedere wetenschappelijke tegenwind komt dan slecht uit. Het is schandelijk dat een dergelijke financiële constructie überhaupt kan bestaan. Kortom, laat ik het samenvatten met de eigen woorden van Maurice De Hond: “Ja, het is een mooi businessmodel”.

onsonderwijs2032-e1432120222184

Neem dan Onderwijs2032. Niemand die dat een “mooi businessmodel” zal noemen. Onderwijs2032 is een gedrocht dat is bedacht door vage instanties, politiek handig uitkwam en zal worden opdrongen vanuit belanghebbende organisaties. Tijdens gesprekken met collega’s merkte ik dat veel van deze organisaties volslagen onbekend zijn bij het lesgevend personeel. Niet heel gek, ik heb ze ook pas leren kennen sinds ik wat vaker over onderwijs schrijf. Neem allereerste het SLO. Dit is het “nationaal expertisecentrum” wat zich richt op leerplanontwikkeling en werkt samen met het CVTE (het examenloket) en het Cito (examenbouwers) als het op curricula en examens aankomt. Samen met de Onderwijsraad is het SLO een van de hoofdrolspelers binnen Onderwijs2032. De Onderwijsraad is een adviesorgaan waarvan de leden gewoon benoemd worden door de dienstdoende minister. Johannes Visser (eindbaas, leraar én correspondent) legt in het beste onderwijsartikel van het jaar bloot dat het SLO in eerste instantie afwijzend reageerde op een voorstel tot curriculumvernieuwing. Twee maanden later kwam er echter een nieuw, uitgewerkt voorstel voor curriculumvernieuwing uit de koker van de Onderwijsraad. Eén Onderwijs2032 later hebben we een advies van Paul Schnabel dat bij mij in de klas niet door de plagiaatcontrole was gekomen. Het lastige hier is dat het SLO, de Onderwijsraad en Platform Onderwijs 2032 regelmatig in elkaar overlopen. Het gaat soms om dezelfde persoon met een dubbelfunctie, of het delen van een ondersteunend ambtenarenapparaat. Zo was Geert ten Dam voorzitter van de Onderwijsraad toen die het advies voor curriculumvernieuwing uitbrachten, werd zij een van de panelleden van het platform Onderwijs2032 en deed ze jarenlang onderzoek naar burgerschapsvorming. Dat laatste is weer een van de belangrijke thema’s van het uiteindelijke advies Onderwijs2032.

Het SLO op haar beurt had wat mensen in het meeschrijvende secretariaat. Het SLO krijgt later de opdracht om de vernieuwde curricula verder uit te werken. De noodzaak daartoe hebben ze daarvoor dus zélf kunnen schrijven in het uiteindelijke “onafhankelijke” advies van Schnabel. Het SLO, de Onderwijsraad, het CvTE en het Cito draaien allemaal op subsidie uit het ministerie van Onderwijs. Onderwijsgeld dus.

schnabel dekker

Paul Schnabel (l) en Sander Dekker (r)

Binnen dat ministerie zwaait Sander Dekker voor het VO de scepter. Dekker, tot dan toe vooral bekend van zijn strijd tegen de publieke omroep, vond blijkbaar dat een groot vernieuwingsproject binnen het onderwijs nog op zijn cv paste, en omarmde het idee van Onderswijs2032. Hierdoor werd het lot van Dekker verbonden met het succes van Onderwijs2032. Dat project een halt toe roepen is een blamage voor een ambitieuze politicus en dus vanaf dat moment onmogelijk. De VVD van Dekker controleert het werk van het ministerie door vooral geen enkele kritische motie aan te nemen. D66 speelt een dubbelrol als “onderwijspartij” met Paul Schnabel (ja, diezelfde Schnabel ja) als lid van de Eerste Kamer. Afgelopen maart ging Schnabel daar akkoord met de nieuwe mediawet, gemaakt door Sander Dekker. Voor wie moeite heeft met het leggen van zoveel dwarsverbanden heb ik – net zoals ik dat samen met een klas doe– een concept map gemaakt:

Onderwijsbelangen

Maar, deze geldverslindende machinerie is nog niet compleet. Dekker delegeerde de taak voor de onvermijdelijke feedbackronde van Onderwijs2032 aan de Onderwijscoöperatie. Dat is een moloch van tegenstrijdigheid, waar een heleboel belangen samen komen. Het is een koepel die bestaat uit 5 leden: 2 vakbonden, 2 koepels van vakverenigen en BON. Die laatste is een ongesubsidieerde club van wetenschappers en leraren die het onderwijs beter willen maken. Ik ben na een bezoek aan hun lustrumbijeenkomst lid geworden. De lezing die ik daar hoorde sluit trouwens goed aan in het thema van dit blog. Andere leden zijn de twee grote onderwijsvakbonden AOb en CNV Onderwijs. Deze hebben al een aantal jaar te kampen met teruglopende ledenaantallen en dus een steeds slechter wordende onderhandelingspositie aan de cao-tafel. We kennen het schandalige resultaat. De laatste pijlers onder de Onderwijscoöperatie zijn de koepelorganisaties van vakverenigingen. Ieder voor zich en god voor ons allen.

OC

Nu kan ik niet oordelen over hoe processen binnen de Onderwijscoöperatie lopen, maar het resultaat ken ik wel: De eerste feedbackronde over Onderwijs 2032 bestond uit online gesprekken(!) op een doordeweekse avond in examentijd. Vooraf gescreende leraren namen deel aan een besloten sessie voor een vergoeding van 15€. Dit alles om de “representativiteit te waarborgen”. Ook voor de drie offline bijeenkomsten worden leraren van te voren geselecteerd. De feedbackronde verliep trouwens verschrikkelijk, als ik de mensen die erbij konden zijn aanhoor. Na de zomer gaat de “feedbackronde” verder. Het gaat er dan over hóe leraren invulling willen geven aan een nieuw curriculum. Niet óf.

Ik verdenk de Onderwijscoöperatie (OC) ervan dat ze een positief advies móet geven aan Dekker. Dit vermoeden wordt versterkt door de radiostilte van de deelnemende vakbonden. De OC voert als slogan “van, voor en door de leraar”, maar kent een bestuur van niet-leraren, een directeur die geen leraar is én een lerarenadviesraad zonder instemmingsrecht. Tot zover “van” en “door” de leraar. De politiek zit daar ook helemaal niet op te wachten. Lees onderstaande motie maar, en besef dan dat deze motie verworpen is door de twee regeringspartijen PvdA en VVD.

motie v meenen

Nog zo’n dieptepunt is het verwerpen van de motie van Jasper van Dijk. Hij stelde namelijk voor dat leraren ongebonden aan het advies van Schnabel konden adviseren over een nieuw curriculum. Stel je voor. Ongebonden advies van leraren. Dat kan natuurlijk niet. Hoe dan ook, de Onderwijscoöperatie bestaat pas sinds 2011, hangt aan het subsidieinfuus van het ministerie en snakt naar bestaansrecht. Ze grijpt dus alles aan om relevant te zijn. Of dat nu goed voor het onderwijs is, of niet. Ik vraag maar één ding van de onderwijscoöperatie: één landelijke enquête onder álle docenten. (Het ABP weet waar we wonen) En laat de eerste vraag zijn: “vindt u een curriculumvernieuwing wenselijk?”

Kortom, Onderwijs2032 is aangespannen door organisaties die er hun eigen voorbestaan mee veiligstellen, wordt gedragen door een staatssecretaris die het alleen om zijn eigen carrière niet kan laten vallen en iedere vorm van eerlijke feedback wordt onmogelijk gemaakt door organisaties die maar al te graag hun stempel willen drukken op het proces.

logo

Het Lerarenregister (ik schreef er eerder over) bewandelt hetzelfde pad. Geopperd als een middel om een zelfsturende beroepsgroep te ondersteunen is het idee snel politiek geadopteerd, zijn er instanties verantwoordelijk voor geworden (weer de Onderwijscoöperatie), en daarmee is alle tegengeluid onmogelijk geworden. De vakbond – van oudsher dé instantie die op de barricade zou moeten staan als het leraren lastig wordt gemaakt – is een tandeloos mak lammetje geworden dat lulverhalen ophangt. Met het lerarenregister krijgt de OC, en daarmee de vakbonden, een officiële taak, vergezeld van enkele miljoenen aan subsidie om die taak uit te voeren. Top. Daarnaast, met een geregistreerde bijscholingsverplichting schieten er bedrijven uit de grond om de ontstane vraag te voorzien van een -duur- aanbod. Exact hetzelfde zagen we in de jaren dat de inspectie hamerde op differentiatie of excellentie en recenter met de invoering van passend onderwijs. Het aanbod van nascholing is niet meer vraaggestuurd vanuit leraren met een behoefte, maar wordt gecreëerd door instanties die uit lijfsbehoud slechte ideeën in stand houden. Ondertussen verdwijnen miljoenen euro’s aan onderwijsgeld in de zakken van commerciële bureaus in ruil voor 8 registreerbare uren op een dure locatie met een chique lunch.

De gaten die in het onderwijs door geldgebrek vallen worden gevuld door commerciële bureautjes voor de leerlingen wiens ouders het kunnen betalen. Scholen hebben geen geld (of een cao) om een natuurkundige een concurrerend salaris te kunnen bieden, en vullen de vacatures niet in of met onbevoegde docenten. In ruil voor idiote bedragen kunnen leerlingen van welgestelde ouders bij een bureautje een uitgebreid bijspijkerprogramma natuurkunde volgen om toch het gewenste niveau te halen. Het onderwijs loopt leeg, en de ongelijkheid neemt toe.

Dit moet stoppen. We moeten af van de geldverslindende belangenorganisaties die als tumoren rond het ministerie van Onderwijs groeien. Ik pleitte al eerder voor de depolitisering van het ministerie van Onderwijs, maar begrijp dat dat voorlopig een brug te ver is. Het laten verdwijnen van gepolitiseerde tussenlagen als VO- en PO-raad lijkt me een goede start. Ze blijven immers onderwijsfantasten als De Hond uitnodigen op dure congressen. Dan Onderwijs2032. De trein is niet meer te stoppen vrees ik. Jelmer Evers schrijft erover: accepteren, regie nemen en inzetten op de randvoorwaarden. Dat lijkt me de verstandige route. Ook het langzaam afschaffen en laten fuseren van instanties als het SLO, CVTE en het CITO lijkt me verstandig mits we daar als onderwijzers de regie in krijgen. Dat laatste kan alleen als er een échte zelfgestuurde beroepsvereniging is. De Onderwijscoöperatie is daar onvoldoende in geslaagd. Dus laten we een pas op de plaats maken totdat we die beroepsvereniging vorm hebben gegeven. Stel het lerarenregister uit, doe rustig aan met Onderwijs2032, en faciliteer leraren om niet alleen voor de klas te staan, maar om echt eigenaars te zijn van het onderwijsproces. Met het geld wat we dan niet hoeven uit te geven aan geldverslindende instanties kunnen we het onderwijs aantrekkelijker maken voor bijvoorbeeld natuurkundecollega’s, zodat geen leerling meer afhankelijk is van commerciële instituten en ook echt íedere de leerling de kans krijgt het beste uit zichzelf te halen. Uiteindelijk draait het namelijk om de leerling, al zou je dat soms bijna vergeten.

Advertenties

Over Steven Geurts

Leraar en bioloog. Blogt over onderwijs, politiek en natuur op https://stevengeurts.wordpress.com/. Is in zijn vrije tijd met verrekijker op pad. Blogt over vogels kijken op https://stevenkijktvogels.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Onderwijs, Politiek en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Onderwijsbelangen

  1. Pingback: Onderwijsoplossingen | Natuurlijk

  2. Pingback: Leraren, verenigt u! | Natuurlijk

  3. Alois Ruitenbeek zegt:

    wat een uitstekend stuk!

  4. Pingback: Partijprogramma´s beoordeeld | Natuurlijk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s