Flutonderzoek en Zwarte Piet

Het is oktober, de pepernoten liggen al maanden in de winkel en de Zwarte Pietendiscussie laait met de haardvuren mee op. Dat leidde tot dikke chocoladeletters in de Telegraaf vandaag: het Zwarte Pietenonderzoek van de Kinderombudsman was wetenschappelijke nonsens. Of “Onderzoek Piet is Flut” zoals ze zelf zeiden. Dat klinkt als een kwalijke zaak. Wat was er aan de hand? De Kinderombudsman deed een onderzoek naar discriminatie bij kinderen en de relatie met het Sinterklaasfeest. Hier leest u het volledige standpunt en hier de punchline van nu.nl. De conclusie in één zin: de figuur van Zwarte Piet kan bijdragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie en is daarmee in strijd met het Kinderrechtenverdrag.

Laten we het Onderzoek-is-Flut-artikel (€0,15 via Blendle, hier de gratis samenvatting) van de Telegraaf er dan eens bijpakken. Leraar Pim Walenkamp uit Utrecht ontdekte dat het onderzoek van de Kinderombudsman gebaseerd is op VIER kringgesprekken met TIEN scholieren. De Telegraaf belde Casper Albers, een wetenschapper die zich bezighoudt met statistiek en data. En die zei wat iedereen met een werkend brein ook al kon zeggen: “goh dat is wel een kleine steekproef”, en “goh kringgesprekken zijn niet een ideale vorm om representatieve data te verzamelen”.

De conclusie was duidelijk: het onderzoek van de Kinderombudsman deugde van geen kant. En de altijd wakkere Harm Beertema, onderwijswoordvoerder PVV kwam al snel met een reactie:

En even eerlijk, ik ging met hem mee. Gedegen wetenschappelijk onderzoek ís belangrijk. Als dat onderzoek er niet is, heeft de politiek niets om hun beleid op te baseren en kunnen journalisten hun bevindingen niet staven. Zonder feiten leidt fact-free journalism tot fact-free politics, en dan zijn we een land aan het besturen op basis van onzin en willekeurige meningen.

Maar, de vork zat net even anders in de steel dan het artikel in de Telegraaf doet vermoeden. Laten we beginnen bij professor Casper Albers. Hij blogde op zijn eigen site al over zijn citaten in de Telegraaf. Punt één is dat hij geen professor is, punt twee dat hij het onderzoek niet eens gelezen heeft, punt drie dat hij dan ook nog eens verkeerd geciteerd is.

En dat is kwalijk van de Telegraaf. Heel kwalijk. Een wetenschapper citeren is natuurlijk prima, maar een wetenschapper om een mening vragen over een onderzoek dat hij of zij niet gelezen heeft is heel raar, en zeker voor een landelijke krant. En hem achteraf selectief en/of verkeerd citeren is al helemaal uit den boze.

Dan, heeft de Telegraaf überhaupt een punt met hun artikel? Is het onderzoek echt onwetenschappelijk? Ja. En nee. Dat zit zo: ja, een steekproef van 40 kinderen is veel te weinig om betrouwbaar te zijn en ja, een kringsgesprek met kinderen is moeilijk representatief te maken. De vraag is echter of dat nodig is. Als je wil weten óf er kinderen zijn die zich gediscrimineerd voelen door een Zwarte Pietenfiguur, dan werkt deze methode prima. Als je wil weten of het veel zijn, of juist weinig, of wat DE kinderen van Nederland vinden, dan voldoet dit onderzoek niet. Maar dit beweert de Kinderombudsman ook niet. Sterker nog, de Kinderombudsman geeft zelf al dat de onderzoeksmethode niet representatief is:

“De Kinderombudsman heeft in september 2016 een aantal gesprekken gevoerd met witte en gekleurde kinderen over de kwestie Zwarte Piet. Het betreft geen representatieve groep. De verhalen van deze kinderen kunnen als indicatief beschouwd worden en geven een indruk van wat kinderen in Nederland hierover te zeggen hebben.”

De Kinderombudsman schrijft het dus zelf. In haar eigen artikel. Zoals gebruikelijk in de wetenschap kaarten ze zelf aan wat de zwakheden in hun onderzoek zijn. Had iedereen al kunnen lezen, inclusief de redactie van de Telegraaf. Dus wat is de dan nieuwswaarde van het Telegraafartikel?

Bovendien dekt de gekozen kop “Onderzoek Piet is Flut” de lading absoluut niet. Dit lijkt mij een betere kop: “Onderzoek Kinderombudsman naar discriminatie heeft statistische haken en ogen die ze zelf al aankaarten in hun onderzoek” Maar ja, daar klikt natuurlijk niemand op.

De vraag blijft of de Kinderombudsman op basis van dit onderzoek kan concluderen dat Zwarte Piet niet deugt. Haar conclusie luidt:

“De figuur van Zwarte Piet kan bijdragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie en is daarmee in strijd met het Kinderrechtenverdrag.” 

Kán bijdragen. En dat lijkt mij een hele redelijke conclusie, met een belangrijke nuance. Er volgt een aanbeveling: pas Zwarte Piet zo aan dat kinderen geen negatief effect ervaren door het Sinterklaasfeest. En ook dat lijkt me bijzonder redelijk. Zeker gezien de functie van de Kinderombudsman: opkomen voor íeder kind. Elk kind dat zich gediscrimineerd voelt door een kinderfeest is er één te veel.

Gedegen journalistiek is net zo belangrijk als gedegen wetenschappelijk onderzoek. Alleen samen vormen ze de basis voor gedegen politiek. Hier ging niet de wetenschap de mist in, maar de journalistiek. Dat leidt tot politici die zich baseren op de waan van de dag en de mening van de massa. En dat lijkt me funest voor de maatschappij die we met zijn allen vormen. Laten we ons baseren op feiten. En journalisten en politici al helemaal. En als we er dan meteen voor zorgen dat geen enkel kind zich meer gediscrimineerd hoeft te voelen door een volksfeest, dan gaan we een fijnere toekomst tegemoet.

Advertenties

Over Steven Geurts

Leraar en bioloog. Blogt over onderwijs, politiek en natuur op https://stevengeurts.wordpress.com/. Is in zijn vrije tijd met verrekijker op pad. Blogt over vogels kijken op https://stevenkijktvogels.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Media, Politiek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s