Zetelrovers

monasch

Jacques Monasch

 

Jacques Monasch stapt uit de PvdA-fractie. De officiële lezing is dat hij de koers van de PvdA rond het Oekraïnereferendum verkeerd vond. Maar ondertussen was Monasch ook kandidaat-lijsttrekker en wilde meer inspraak voor de lijsttrekker in het verkiezingsprogramma. Daarnaast wilde Monasch een systeem waarbij zogeheten flitsleden een stem konden uitbrengen op een kandidaat-lijsttrekker. De PvdA-top zag dat niet zitten.

Monasch verloor de verkiezing dus al bij voorbaat en werpt theatraal de handdoek in de ring. Hij vertrekt uit de PvdA en uit de fractie. Monasch neemt zijn zetel mee en blijft dus in de Kamer. Echt grote gevolgen zal zijn actie niet hebben. Zo heel veel belangrijks hoeft er voor april niet meer door de Kamer en de brave zielen van SGP/D66/Van Vliet (ex-PVV) stemmen vast wel mee. Maar raar is de situatie wel. Zeker als die veroorzaakt is door een kandidaat-lijsttrekker. Het verbaast mij sowieso dat iemand die op zondag nog een partij wil leiden, op maandag daar geen deel meer van wil uitmaken, maar dat terzijde.

Monasch was een ontrouw fractielid. Van alle zittende Kamerleden week hij het vaakst af van de partijlijn (wel 5x). Nu is dat zo’n 10.255 stemmingen natuurlijk zo goed als verwaarloosbaar. De afgelopen week maakte Jacques Monasch zich pas echt vrij van de PvdA. Hij liet via twitter en zijn manifest onder andere afwijkende geluiden horen over Zwarte Piet, het Oekraïnereferendum en dichte grenzen. Monasch ontpopte zich tot gelegenheidspopulist.

Het feit dat Monasch zijn zetel mee kan nemen en afsplitsen van de fractie is een probleem van het huidige kiesstelsel. We hebben een systeem waarbij de zetel aan een persoon wordt toegewezen, maar het aantal zetels per partij wordt verdeeld. (Zie ook de site van de Kiesraad) Wie plaatsneemt op welke stoel hangt af van de plaats op de kandidatenlijst, tenzij het aantal behaalde stemmen boven de voorkeurdrempel uitkomt. Laten we kijken naar de gegevens van 2012. Er zijn 9.424.235 geldige stemmen uitgebracht. De kiesdeler was dus 62.828. De voorkeurdrempel is 25% daarvan dus 15.707. Iedere kandidaat met meer dan 62.828 stemmen heeft zijn zetel dus “zelf verdiend” en iedere kandidaat met meer dan 15.707 stemmen neemt dankzij die stemmen alsnog plaats achter de fractievoorzitter, mits er uiteraard zetels beschikbaar zijn.

Als we dan de uitslag bekijken bij bijvoorbeeld de PvdA, valt op dat alleen Samsom en Klijnsma hun zetel zelf verdiend hebben. Plasterk, Jacobi en Kuzu haalden de voorkeurdrempel van een kwart zetel. Inmiddels hebben Kuzu, Öztürk en Monasch de fractie verlaten en zitten op drie losse onafhankelijke zetels in de kamer. Samen hebben ze 36.091 stemmen gekregen. Dat is ongeveer een halve zetel. Dit probleem is niet alleen bij de PvdA aan de orde. Dit is de 6e afsplitsing in deze kabinetsperiode, een absoluut record.

untitled

Alle bovenstaande afsplitsers hebben niet genoeg stemmen gekregen om een zetel te rechtvaardigen. Sterker nog, ze hebben alle acht bij elkaar nog niet stemmen om één zetel te halen bij reguliere verkiezingen. Je kunt je ook nog eens afvragen of de kiezers op hun kandidaat stemmen dankzij of ondanks de partijvlag waar de kandidaat onder vaart. Je stemt op PVV-Bontes, om maar wat te noemen. Niet per se op VNL-Bontes.

De arrogantie waarmee Kamerleden hun zetel meenemen stoort mij dan ook. (Of gemeenteraadsleden, in Alkmaar en Gorinchem). De zetel van Monasch bijvoorbeeld behoort hem niet toe, dat is een PvdA zetel waar Monasch op mag zitten omdat hij op plek 19 stond en de PvdA 37 zetels haalde. Bij een figuur als Öztürk (plaats 39) is het haast nog kwalijker: hij is alleen maar in de Kamer gekomen omdat de PvdA aan het kabinet deel kon nemen en een gedeelte van de lijst naar de ministeries kon sturen. De vraag is dus wie deze acht Kamerleden denken te vertegenwoordigen?

Er is een ander systeem denkbaar: Stel dat zetelbehoud alleen mogelijk is als je de kiesdeler op eigen kracht hebt bereikt. Wil je als kamerlid toch eerder weg, dan zal je je zetel moeten opgeven. Die zetel is immers verdiend door stemmen op de lijsttrekker. Het gevaar schuilt erin dat deze regeling een extra pressiemiddel is binnen fracties om vooral niet af te wijken van de partijlijn. Met een zetel die van de partij is, krijgt de onzichtbare partijtop ook meer macht. En dat is link. Het compromis binnen een fractie heeft wat te leiden als “nou dan ga je toch weg” een reële bedreiging kan zijn.

Het zou het mooiste zijn als vertrekkende Kamerleden de eer aan henzelf houden en hun zetel teruggeven aan de fractie. Want hoezeer ik als politieke junkie ook smul van politiek nieuws, is het van de gekken dat Kamerleden die niet direct verkozen zijn zó hun stempel kunnen drukken op de verhoudingen in de Tweede Kamer.

Advertenties

Over Steven Geurts

Leraar en bioloog. Blogt over onderwijs, politiek en natuur op https://stevengeurts.wordpress.com/. Is in zijn vrije tijd met verrekijker op pad. Blogt over vogels kijken op https://stevenkijktvogels.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Politiek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s